Hepatitis 101: Faʻafefea ona puipuia – ma-togafitia se faʻamaʻi pipisi
Aoga Soifua MaloloinaNa e lagonaina lava le sili atu le lelava ma achy lata mai nei. Ua le lava lou fiaai-ma ua e lagonaina le niniva ma puaʻi, atonu i le fiva. O faʻailoga ia o le fulū taimi, poʻo seisi faʻamaʻi ogaoga (pei ole COVID-19). Ae, afai na e maitauina foi samasama o ou mata poʻo le paʻu, e mafai ona avea ma hepatitis.
O se tulaga masani. E oʻo mai i le 2017, 3.3 miliona tagata na nonofo naʻo le hepatitis viral, e tusa ai ma le Centres for Disease Control and Prevention (CDC). Ma e mafai ona ogaoga e aunoa ma le talafeagai togafitiga. Aʻoaʻo mea e ono lamatia ai le hepatitis, faʻafefea ona puipuia, ma le a le mea e fai pe a e aʻafia.
O le a le hepatitis?
Hepatitis o lona uiga o le fula o le ate. O le siama o le mafuaʻaga sili lea ona taatele o lenei tulaga-ae mafai foi ona tupu mai i le faʻasuaʻava poʻo le 'ava malosi, o le autoimmune, poʻo le maʻi tumau.
Pe a le togafitia, ogaoga hepatitis mafai ona taitaiina atu i cirrhosis, faaumiumi faamaʻi ate, toilalo ate, kanesa o le ate, po o le manaʻomia foi se taotoga ate.
Ituaiga o le hepatitis
A mafaufau tagata i le hepatitis, e masani ona latou mafaufau i faʻamaʻi pipisi e faʻatatau i le ate, fai mai Robert Fontana , MD, faatonu faʻafomaʻi o le toe fesuiaʻi o le ate i le Iunivesite o Michigan. E i ai ituaiga e lima o le viral hepatitis.
- Hepatitis A. e mafua mai ile siama ole hepatitis A (HAV) ma e masani ona kilia na o ia pe a mavae ni nai vaiaso. O faʻailoga e tai tutusa ma le fulū, e ui lava o nisi tagata o loʻo iai i le asymptomat.
- Hepatitis B e mafua mai le siama o le hepatitis B (HBV) ma e masani ona kilia na o ia pe a mavae ni nai masina. Peitai, o se siama e tumau pea i le maeʻa ai o le ono masina e taʻua o le hepatitis faaumiumi B. O auga e aofia ai jaundice (samasama o le paʻu ma mata), niniva, puaʻi, ma manava tata, e ui o nisi tagata o loʻo avea ma asymptomat.
- Hepatitis C e mafua mai i le siama o le hepatitis C (HCV) ma naʻo kilia lava ia e tusa ma le 20% o mataupu. Faʻailoga aofia ai jaundice, lelava, ma soʻoga tiga, ae matuitui hepatitis C mafai taitai atu ai i cirrhosis po o le ate faamaʻi tusa lava pe aunoa ma auga.
- Hepatitis D. e mafua mai i le siama hepatitis D (HDV) ma e mafai ona tumau. Faʻailoga aofia ai jaundice, manava tiga, ma niniva, e ui o nisi tagata o loʻo avea ma asymptomat. Hepatitis D faʻatoa tupu ia i latou e maua i le hepatitis B, faia ai o se seasea maua i le fiva.
- Hepatitis E. e mafua mai le siama o le hepatitis E (HEV) ma e masani ona kilia na o ia pe a mavae ni nai vaiaso. Faʻailoga aofia ai jaundice, leiloa o le fia 'ai, pouli mimi, ma manava tiga. Hepatitis E e masani ona salalau e ala i vai inu faʻaleagaina, ua seasea tupu ai i atunuʻu atiaʻe.
Peitai, e i ai isi auala e mafai ai ona mu le ate - pei o le tafe o le toto, gallstones, ma le soona inu pia.
- Hepatitis 'ava malosi e mafua mai i le soʻona inu 'ava malosi ma manaʻomia le faʻamamaina ma / pe faʻalavelave faʻafomaʻi e kilia. Faʻailoga aofia ai jaundice ma vai taofi, ae o le tele o tagata o loʻo iai o asymptomat.
- Hepatitis o le autoimmune e mafua pe a osofaʻia le ate le sisitema. O lenei pepa e masani. Faʻailoga aofia ai le lelava ma soʻoga ma tiga ma manava tiga.
- Nonalcoholic fatty ate faʻamaʻi leai se mafuaʻaga iloa. Ae peitaʻi, o le lapoʻa, maualuga o le kolesterol, ma le maʻisuka ituaiga 2 o ni tulaga lamatia. Faʻailoga e seasea maua, ae ono aofia ai le lelava.
I totonu o le Iunaite Setete, o faʻamaʻi o le hepatitis A, B, C, ma le hepatitis o le 'ava malosi, o ituaiga taʻatele ia. Le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi ( WHO ) fuafuaina e 325 miliona tagata i le lalolagi atoa ua maua i le hepatitis B ma / poʻo le C.
Auina atu
Ole auala e sosolo ai le hepatitis e eseese ile ituaiga hepatitis.
Siama siama hepatitis
Hepatitis A ma le E e masani ona feaveaʻi tuʻufofoga pe a tui e le tagata maʻi le siama e ala i meaʻai poʻo mea inu - e masani ona faʻaleagaina e feces mai se tagata na aafia.
Hepatitis B, C, ma le D. e masani ona faʻasalalauina peʻa fesuiaʻi vai o le tino i le va o le tagata ua aʻafia ma le isi tagata. E mafai ona tupu lena mea ile tele o auala: fanau mai o se tina ma le siama, feusuaiga ma se tagata ua aafia, fetufaai o ia lava tumama (ie, tafi) poʻo mea faigaluega faafomaʻi, pei o siaki kulukose. Hepatitis B e masani ona faʻasalalauina e ala i feusuaiga poʻo se tina faʻamaʻi pasi pasi atu i lana tama aʻo maʻito. E mafai foʻi ona sosolo faʻatasi i tui ma tui faʻasolitulafono.
O le mea o loʻo matou vaʻaia, afai e te faʻaaogaina fualaʻau, e i ai se avanoa taua e maua ai le hepatitis C mai seisi tagata ona o tagata e tufatufaina nila, fai mai Dr. Fontana. Fai mai a ia, e tusa ma le 1 miliona tagata i le tausaga o loʻo faʻataʻitaʻia le faʻaaogaina o fualaʻau faʻasaina, ma mafua ai nei fautuaga mai le US Preventive Services Task Force (USPTF) o tagata matutua uma e le itiiti ifo ma le tasi le taimi e tofotofoina ai mo le hepatitis.
Isi faʻamaʻi ole hepatitis
Isi ituaiga o hepatitis le faʻasalalauina tagata i le tagata. E mafua mai i tulaga faʻafomaʻi poʻo le inu ava malosi. O le 'ava malosi o se tasi o vailaʻau masani o le ate, ma le hepatitis mai le soona inuina o le' ava malosi o se popolega moni i fomai polofesa. O le 'ava malosi o le ate o loʻo tupu pea i luga le maualuga i tausaga uma, ae maise lava i tagata laiti, o faʻamatala mai e Dr. Fontana. O tagata talavou e matele ina manatu e le mafai ona manumalo, ae ua matou vaʻaia tagata iinei i le falemaʻi ua 25-30 tausaga le matutua o latou aʻa ua fia feoti.
O le faʻatupulaia foi o lenei atugaluga, o le taumafaina o le ava i le taimi o le COVID-19 faalavelave ua matua faateleina a o tagata i le fale ma ua leai ni galuega, faaopoopo Dr. Fontana. E masani ona mafaufau tagata talu ai o latou i le fale, lagona le lelei, ma le le samasama, latou te le manaʻomia le popole, ae ogaoga mumu mafai ona tupu e aunoa ma ni faʻailoga o le hepatitis. I le avea ai ma se fomaʻi, ou te matua popole lava i lena mea, fai mai Dr. Fontana. Oe mafai ona atiaʻe ate afaina mai le 'ava malosi, ma afai e te faʻatali seʻia e faʻasusu, o se matua matua leaga lava foliga fomaʻi.
Hepatitis togafitiga ma vailaʻau
O ituaiga uma o le hepatitis e mafai ona togafitia, ae o nisi ituaiga e le mafai ona togafitia i taimi uma, fai mai Anthony Michaels , MD, hepatologist ma paʻaga polofesa o Togafitiga Faʻafomaʻi i le Ohio State University Wexner Medical Center.
Hepatitis siama e mafai ona togafitia i antiviral vailaʻau pe a latou le malamalama ia latou lava. Afai o se vailaʻau oona ua mafua ai le afaina, e manaʻomia le aveʻese mai le ate. Afai e mafua mai i se faʻatonuga o le gallstone poʻo isi poloka i fafo atu o le ate, e manaʻomia e se fomaʻi faʻamaeʻaina faʻapitoa.
- Hepatitis A. e masani ona kilia na o ia ma lava le malologa.
- Hepatitis B e mafai ona kilia na o ia, ae o se faʻamaʻi pipisi e manaʻomia ai vailaʻau antiviral e pei o entecavir , adefovir dipivoxil , tenofovir disoproxil fumarate , poʻo lamivudine .
- Hepatitis C o le sili lelei faʻataʻitaʻiga o le viral hepatitis e mafai ona togafitia ma faʻamaloloina, e pei ona masani ai togafitiga hepatitis C masani ona aofia ai antiviral ma isi vailaʻau, aofia ai Epclusa , Promacta , Pegasys , poʻo Intron A .
- Hepatitis D. e leai se togafiti e iloa ai, ae o le aloese mai le 'ava malosi e mafai ona fesoasoani e taofi ai le tulaga mai le leaga.
- Hepatitis E. e masani ona kilia na o ia ma le lava malologa ma vai.
- Hepatitis 'ava malosi ate afaina e mafai ono suia i le usitaʻia o le faʻamamaina mai le 'ava malosi. I isi tulaga, corticosteroids poʻo pentoxifylline ER ono manaʻomia.
- Hepatitis o le autoimmune mafai ona togafitia i vailaʻau e faʻatonutonu le puipuiga, faʻapea ma prednisone pe Imuran .
- Nonalcoholic fatty ate faʻamaʻi mafai ono suia e ala i taumafataga, faamalositino, ma le paʻu pauna.
Aafiaga masani o vailaʻau antiviral aofia ai popolevale, le mafai ona mafaufau loloto, ma manava le fiafia.
Talu ai o le hepatitis o se vaitaimi lautele, e taua ai le sailia o togafitiga faʻafomaʻi e iloa ai le auala sili e togafitia ai lau faʻapitoa tulaga.
Puipuiga
Hepatitis A faʻamaʻi ma le siama hepatitis B mafai uma puipuia mai tui . Tele tamaiti i le Iunaite Setete ua maua le tui o le hepatitis A ma le B ae leʻi o i le aʻoga, ae leʻo le masani ai lena. Afai e te le manatuaina pe na tui oe, na fautuaina le tui o le hepatitis B i tamaiti aʻoga amata mai i le 1994 ma le tui o le hepatitis A i le 2006. Afai e te leʻi faia tui mo nei ituaiga, fesili i lau fomaʻi mo se tui puipui. E ui o loʻo i ai se tui i le atinaʻe mo le hepatitis C, e leai se tasi o avanoa, o lea e taua ai le aloese mai amioga e mafai ona faʻateleina ai le ono aʻafia o le hepatitis C.
I tua atu o tui, faʻalauiloa i lau fomaʻi talaaga o aiga o faʻamaʻi o le ate ma le mataituina o nisi o amioga o auala sili ia e puipuia ai le hepatitis.
- Hepatitis A ma le E: Fufulu ou lima pe a maeʻa ona faʻaaoga le faletaele ma ae le i 'ai. Inu naʻo fagu pe faʻamamaina vai i atunuʻu atiaʻe.
- Hepatitis B ma le C: Fai se condom ma paʻaga feusuaiga ma aloese mai le faʻafesoʻotaʻiga o le tino vai ma le toto. E maualuga le aʻafiaga o fafine maʻitaga pe a pasi le siama siama i le la tama. Aua le faʻasoaina nila ma mea totino (e aofia ai sele ma pulumu nifo) ma naʻo le mauaina o peʻa po o tatui mai mama, pisinisi taʻutaʻua.
- Hepatitis D: O le auala sili e aloese ai mai le hepatitis D o le puipuia ma / pe togafitia le hepatitis B.
- Hepatitis 'ava malosi: Aloese mai le soʻona inu i le 'ava malosi, sauaina, ma le inu tele.
- Hepatemoni autoimmune: E leai se auala e puipuia ai le autoimmune hepatitis, ae o suʻesuʻega masani ile soifua maloloina e mafai ona fesoasoani e suʻesuʻe vave ai lenei ituaiga hepatitis.
- Nonalcoholic fatty ate faʻamaʻi: Mataitu lau taumafataga, fai faamalositino masani, ma tausisi i se maloloina maloloina.
Ole auala e iloa ai e le fomaʻi le hepatitis e ala ile suʻega ole toto male suʻega ole tino. Afai e i ai se tulaga lamatia, pei o le faʻaaogaina o vailaʻau oona, feusuaʻiga le puipuia, poʻo le inu malosi o le ava malosi, fesili i lau fomaʻi soifua e faʻataʻitaʻia oe mo le hepatitis C. E le mananao tagata e taʻu i a latou fomaʻi le tele o latou inu poʻo lena o loʻo latou faia fualaʻau, ae e mafai lava ona e fesili atu e siaki mo le hepatitis.
FUAFUA: 5 mea e le tatau ona e taofia mai lau fomaʻi
I le iuga, e mafai ona maua oe i se maʻi ate ma le le iloaina, Dr. Fontana fai mai. I faʻamaʻi fatu, e iloa uma e tagata le tiga o le fatafata ma le suka. Ole maʻi ole ate ose mea lilo lava lea ile toʻatele o tagata. I le avea ai ma se poto faapitoa i le ate, afai e na ona fai e tagata se fesili pe a latou vaʻaia a latou fomaʻi, e tele mea e mafai ona togafitia e mafai ona tatou faia.










